İnternet hızı düştüğünde birçok kişi öncelikle modem, altyapı veya internet paketinde suç bulur. Halbuki bazı durumlarda problemi düşündüğümüz kadar teknik olmamaktadır. Bilhassa evlerde aktif durumda olan çocuk modu, yani ebeveyn kontrol uygulamaları, internet hızı üzerinde direk etki edebilir. Tuhaf olansa bu durumun birçok kişi tarafından fark edilmemesidir. Zira sistem açık olsa da çoğunlukla geri planda hareket eder ve internet hızının hangi sebepten yavaşladığı net biçimde anlaşılamaz.
Pek çok modem, Router ve güvenlik yazılımı içerisinde yer alan çocuk modu esasında interneti sınırlandırmak için değil, belli içerikleri filtrelemek amacıyla ortaya çıkarılmıştır. Fakat tercih edileb filtreleme yöntemi ve ağ yönetimi biçimi bazı durumlarda bağlantı hızını büyük oranda azaltabilir.
Çocuk modu, internet üstünde zararlı ya da ideal olmayan içeriklerin çocuklar tarafından izlenmesine engel olmak için tercih edilen bir güvenlik niteliğidir. Bu nitelik çoğunlukla modemlerde, routerlarda ya da güvenlik yazılımlarında yer alır.
Sistem aktif olduğu zaman internet trafiği direk aygıttan çıkmaz. İlk olarak belli bir filtreleme sisteminden geçer. Bu aşamada şu kontroller gerçekleştirilir:
· İnternet sayfalarınınbkategori kontrolü
· Olumsuz içerik filtreleme
· Sosyal medya ve video platformu sınırlandırmaları
· DNS tabanlı güvenlik kontrolü
Bu kontrol sistemi interneti tamamı ile durdurmaz, ancak her bağlantının fazladan bir filtreleme aşamasından geçmesine sebep olur. İşte hız düşüşünün ilk nedeni bu noktada meydana gelir.
Olağan koşullarda internet bağlantısı direk modem üstünden dış ağa çıkar. Fakat ebeveyn kontrolü aktif olduğu zaman veri paketleri ilk olarak filtreleme sistemine yönlendirilir.
Bu uygulama teknik olarak şu biçimde gerçekleşir:
· DNS sorguları filtrelenir
· İnternet adresleri kontrol edilir
· İçerik kategorisi doğrulanır
· Tehlikeli sitelere engel olunur
Her ne kadar bu uygulamalar milisaniyeler içerisinde gerçekleşse bile yoğun internet kullanımında gecikme artabilir. Bilhassa aynı zaman diliminde birden çok aygıt internete bağlı ise sistem bütün trafiği analiz etmeye mecbur kalır.
Bu durum bilhassa şu mecralarda daha çok fark edilir:
YouTube, Netflix, Twitch, çevrimiçi oyunlar, video konferans uygulamaları ve yüksek veri harcayan streaming servisleri.
Çocuk modu aktif olduğu zaman birçok modem DNS filtreleme sistemi kullanır. Bu sistemde aygıtların DNS sorguları direk internet sağlayıcısına gitmez.
Bunun yerine farklı bir güvenli DNS sunucusuna yönlendirme yapılır. Mesela:
· Google SafeSearch DNS
· OpenDNS Family Shield
· CleanBrowsing DNS
· Cloudflare Family DNS
Bu servisler güvenli içerik filtreleme sunar ancak her DNS yönlendirmesi ilave bir gecikme meydana getirir. Bilhassa uzak sunucular tercih edildiğinde ping süreleri artış gösterebilir ve bu durum internet hızının düşük hissedilmesine yol açabilir.
Evlerde tercih edilen modem ve Router aygıtların işlemci gücü kısıtlıdır. Normal internet kullanımında bu problem meydana getirmez.
Fakat şu nitelikler aynı anda aktif olduğu zaman aygıt zorlanabilir:
· Çocuk modu
· Güvenlik duvarı
· Trafik analiz sistemi
· Aygıt bazlı internet sınırlandırması
· Zaman planlı internet kontrolü
Bu nitelikler modem işlemcisini oyalar. Netice olarak modem paketleri daha düşük hızla işlemeye başlar. Bu durum bilhassa eski modemlerde daha net duruma gelir. Yani esasında internet hızında yavaşlama olmaz, ancak modem veri paketlerini işleme hususunda gecikir.
Çocuk modu aktif olduğu zaman bazı modemler video ve oyun trafiğini özellikle analiz eder. Bu durumun nedeni zararlı içerik kapsayabilecek mecraları denetlemektir.
Bu analiz aşaması şu mecralarda gecikmeye yol açabilir:
· YouTube video seyretme
· Netflix ve streaming servisleri
· Çevrimiçi oyunlar
· Discord ve sesli sohbet platformları
Bilhassa çevrimiçi oyunlarda meydana gelen ping artışı çoğunlukla internet hızından değil bu filtreleme mekanizmasından kaynaklanır.
Bazı modemlerde anne baba kontrolü ayarları hatalı yapılandırıldığı zaman internet hızı üzerinde ciddi biçimde etki edebilir.
En fazla görülen yanlışlar şu şekildedir:
· Bütün aygıtlara filtre uygulanması
· DNS yönlendirmesinin devamlı değişmesi
· Trafik analiz modunun aktif olması
· VPN ya da güvenlik filtreleriyle çakışma
Bu gibi durumlarda internet bağlantısı stabil dursa da siteler yavaş açılabilir, videolar düşük kalite ile oynayabilir ya da bağlantı kesintileri meydana gelebilir.
Çocuk modu tamamı ile kapatılmadan da internet performansının artması sağlanabilir. Bunun için bazı ayarların kontrolü sağlanmalıdır.
Mesela:
Gereksiz aygıtlara filtre yapılmaması
· Yerel DNS kullanılması
· Trafik analiz modunun kapatılması
· Modem yazılımının güncel tutulması
Ayriyeten güncel olmayan modemlerde anne baba kontrolü sistemi yavaş çalışabilir. Bu halde daha güçlü işlemcisi olan yeni nesil modemler tercih etmek ciddi performans yükselişi sunabilir.
İnternet hızı düştüğünde birçok kullanıcı altyapıyı ya da internet paketini değiştirmeyi ister. Fakat bazı durumlarda problem tamamı ile farklı bir noktada olabilir. Çocuk modu, güvenli internet kullanımı bakımından son derece yararlı bir nitelik olsa da hatalı yapılandırıldığı zaman internet performansını ciddi biçimde etkileyebilir.
Bu sebepten İnternet hızında birden düşüşün farkına varıldığında modem ayarlarında yer alan ebeveyn kontrolü, güvenli internet filtreleri ve DNS yönlendirmeleri kesinlikle gözden geçirilmelidir.
